Arles: la Chasa mellna e la place Lamartine
Arles · favrer 1888 – matg 1889
Reconstrucziun approximativa. La chasa, sias colurs e ses conturns èn bain documentads en brevs ed en il maletg, ma ella è vegnida destruida il 1944 e sias proporziuns exactas qua èn approximativas.
Arles, place Lamartine, 1888
Il 1. da matg 1888 ha Van Gogh prendì a fit l'ala dretga dal 2 place Lamartine: mellna dadora, alvada cun chaltschina dadens, per 15 francs il mais. Il plaun terren cuntegneva ses atelier e sia cuschina; sisum eran sia stanza da durmir ed ina stanza per giasts. El ha pitturà la chasa e la plazza a la fin da settember 1888 ed ha scrit da chasas mellnas en la glisch dal sulegl cunter la frestgezza incumparabla dal blau. Il Van Gogh Museum explitga ils mantuns da sablun en il maletg cun la nettegiada da la via. Ina bumba ha destruì la chasa ils 25 da zercladur 1944.
Leger dapli
En il maletg marcheschan persianas verdas sias stanzas. A sanestra ha el identifitgà il restaurant a l'ombra d'ina planta, nua ch'el tschainava mintga di, ed ina chasa rosa cun persianas verdas; punts da la viafier serran la vista. La part sanestra da l'edifizi era ina butia d'alimentaris. In lampiun da gas steva al chantun da la plazza, ed en october 1888 ha el laschà installar gas en l'atelier ed en la cuschina avant l'arriv da Gauguin ils 23 d'october.
Davart quest lieu: Documentà: colurs da las paraids e da las persianas, dus plauns e quatter stanzas, la butia d'alimentaris a sanestra, il restaurant, il lampiun da gas, ils mantuns da sablun e las punts da la viafier. Deducì: surfatscha da basa, autezza dals plauns, dumber da fanestras e posiziuns exactas (legidas approximativamain dal maletg; da verifitgar cun il maletg dal museum) e la disposiziun da la plazza.
Sin tge che quai sa basa
Il 1. da matg 1888 ha el prendì a fit l'ala dretga dal 2 place Lamartine, cun quatter stanzas, per 15 francs il mais; ella era pitturada mellen dadora ed alvada cun chaltschina dadens.
Il Van Gogh Museum declera ch'el ha prendì a fit duas stanzas al plaun terren (cuschina ed atelier) e duas stanzas pli pitschnas a l'emprim plaun (sia stanza da durmir ed ina stanza da durmir per giasts).
En la Brev 691 ha el numnà il motiv da chasas mellnas en la glisch dal sulegl cunter la frestgezza incumparabla dal blau terribel e difficil.
Il Van Gogh Museum declera che las persianas verdas en La Chasa mellna (La via) mussan nua ch'el viveva.
En la Brev 691 ha el identifitgà il restaurant a l'ombra d'ina planta nua ch'el tschainava mintga di, ina chasa rosa cun persianas verdas a sanestra e las punts da la viafier datiers dal lieu nua che ses ami, il postin, viveva.
La vart sanestra dal 2 place Lamartine era ina butia d'alimentaris manada da François Damase Crévoulin e sia dunna.
Il Van Gogh Museum concluda ch'ils mantuns da sablun en La Chasa mellna documenteschan la nettegiada da l'avenue de Montmajour, betg lavurs vi da conducts da gas, e data il maletg dals 27-29 da settember 1888.
Il maletg mussa in lampiun da gas al chantun da la plazza ed ina lampa vi da la paraid sur ina terrassa sin il trottuar, tenor il Van Gogh Museum.
En october 1888 ha el laschà installar gas en l'atelier ed en la cuschina da la Chasa mellna, uschia ch'el e Gauguin pudevan lavurar las sairas.
Ils 25 da zercladur 1944, durant ina campagna dals Allids cunter las punts dal Rodan, ha ina bumba tutgà la Chasa mellna ed ha rasà il quartier; la chasa n'exista betg pli.
Paul Gauguin è arrivà ad Arles ils 23 d'october 1888 ed è ì a star en la Chasa mellna.
La Chasa mellna (La via) (F464), ieli sin taila, 72 x 91,5 cm, Arles, settember 1888; Van Gogh Museum s0032V1962. Wikidata Q2200610.
Co ch'il spazi è vegnì modellà
- iert public: documentà (Brev 602: dadora, l'iert public. Extensiun deducida.)
- butia d'alimentaris (part sanestra dal nr. 2): documentà (Brev 602 n. 19. Aspect da la vitrina deducì.)
- terren: deducì (Brev 691: er il terren mellen) —
- lampiun da gas: documentà (VGM «Riddle of the Sand». Autezza deducida.)
- portas per sa mover tras il museum: inventà per la navigaziun (plazzadas per il percurs tras il museum) — Portas che mainan vinavant en autras salas dal museum èn elements d'exposiziun; lur posiziuns na documenteschan betg las portas realas da l'edifizi.
- chasa rosa cun persianas verdas: documentà (La Brev 691 descriva «la chasa a sanestra» sco rosa cun persianas verdas. Posiziun en relaziun cun il restaurant deducida.)
- restaurant a l'ombra d'ina planta: documentà (Brev 691. Furma deducida.)
- mantuns da sablun lung l'ur da l'avenue: documentà (VGM «Riddle of the Sand»: sablun derasà suenter la nettegiada da la via.)
- persianas verdas vi da sias fanestras: documentà (Register s0032V1962: persianas verdas mussan nua ch'el viveva. Dumber da fanestras deducì.)
- punts da la viafier / viaduct: documentà (La Brev 691 e l'artitgel dal VGM menziunan las punts da la viafier/il viaduct. Distanza e furma deducidas.)
- l'ala da Van Gogh (part dretga dal 2 place Lamartine): deducì (Dus plauns e fatschada mellna documentads (Brev 602; FAQ dal VGM). Dimensiuns deducidas da chasas tipicas d'Arles e da las proporziuns dal maletg; plan da Ramser dal 1922 betg consultà.)
- structura da la stanza (paraids, plaun, plafond): deducì (tenor la grondezza dal plaun e l'autezza dal plafond dal concept; vesair sia basa)
Midadas per ir a pe a moda confortabla
- Plazza engrondida e simplifitgada per ir enturn.
- Edifizis vischins reducids a simpels blocs.
- La porta da l'ala da Van Gogh maina directamain en la stanza da durmir; la stgala ed il plaun terren da la chasa n'èn betg modellads.
- La plazza è engrondida e simplifitgada, ed ils edifizis vischins èn simpels blocs.
Betg cumprovà
- Plan da basa da Ramser dal 1922 (Brev 602 n. 3) e fotografias veglias (Dorn 1990) betg consultads: surfatscha da basa e disposiziun da las fanestras approximativas.
- La Brev 602 di «ala dretga»; la cronologia di «ala da l'ost». Omaduas èn vegnidas utilisadas; l'orientaziun vera tenor ils puncts cardinals n'è betg modellada.
- In artitgel da The Art Newspaper da mars 2026 argumentescha che la chasa pudess esser vegnida pitturada da nov avant la Segunda Guerra mundiala; el è vegnì procurà, ma betg evaluà, e n'ha nagina influenza sin il stadi dal 1888 mussà qua.
Funtaunas
- Letter 602: To Theo van Gogh. Arles, Tuesday, 1 May 1888 — Van Gogh Museum & Huygens ING, Vincent van Gogh: The Letters (read via Internet Archive Wayback Machine snapshot)
- Chronology (letters edition) — Van Gogh Museum & Huygens ING, Vincent van Gogh: The Letters (read via Internet Archive Wayback Machine snapshot)
- Does the Yellow House Still Exist? — Van Gogh Museum
- Letter 691: To Theo van Gogh. Arles, on or about 29 September 1888 — Van Gogh Museum & Huygens ING, Vincent van Gogh: The Letters (read via Internet Archive Wayback Machine snapshot)
- The Yellow House (The Street) — Van Gogh Museum
- The Riddle of the Sand at Van Gogh's Yellow House — Van Gogh Museum
- Letter 706: To Paul Gauguin. Arles, Wednesday, 17 October 1888 — Van Gogh Museum & Huygens ING, Vincent van Gogh: The Letters (read via Internet Archive Wayback Machine snapshot)
- Sunflowers, 1888 (NG3863) — The National Gallery, London
- Wikidata queries: Van Gogh paintings by collection and inventory number; location of creation (P1071) values — Wikidata (SPARQL endpoint)